Những quảng cáo bật ra ở góc dưới bên phải màn hình Windows, kể cả khi bạn không mở trang web nào, hầu hết là thông báo đẩy từ một trang mà ai đó đã lỡ bấm Cho phép. Để chặn, mở cài đặt thông báo của trình duyệt (trên Chrome: Cài đặt, Quyền riêng tư và bảo mật, Cài đặt trang web, Thông báo), tìm tên trang lạ trong danh sách được phép và chuyển sang Chặn hoặc Xoá. Mất chưa tới hai phút và hiệu quả ngay.
Chuyện này rất hay gặp ở máy của bố mẹ, máy dùng chung trong nhà và máy văn phòng ít người quản lý. Các trang xấu dùng câu dụ như "bấm Cho phép để xác nhận bạn không phải robot" hay "bấm Cho phép để xem video", rồi từ đó gửi quảng cáo, cảnh báo virus giả, lời mời trúng thưởng. Bài hướng dẫn tìm và chặn trên Chrome, Edge, Firefox, Safari, cách đặt trình duyệt không cho trang nào xin quyền nữa, và giữ lại thông báo có ích.
Nhận ra đó là thông báo trình duyệt, không phải virus
Thông báo trình duyệt có hình dạng giống thông báo của các ứng dụng khác: một khung nhỏ trượt ra từ góc màn hình, thường có dòng chữ nhỏ ghi tên trình duyệt (Google Chrome, Microsoft Edge) và tên một trang web. Trên Windows 11, bấm Windows+N để mở trung tâm thông báo xem lại các thông báo đã đến; trên Windows 10, trung tâm thông báo mở bằng Windows+A. Trên Mac, thông báo hiện ở góc trên bên phải và xem lại trong Trung tâm thông báo.
Nội dung của thông báo rác hay mang giọng hoảng hốt: "máy của bạn bị nhiễm 5 virus", "tài khoản sắp bị khoá", "bạn đã trúng thưởng". Đừng bấm vào nội dung thông báo. Thứ bạn cần đọc chỉ là dòng tên trang web nhỏ bên dưới, hoặc tên trình duyệt, để biết phải vào đâu mà chặn.
Phân biệt với hai thứ khác: cửa sổ bật lên (pop-up) chỉ xuất hiện khi trang đang mở và nằm trong cửa sổ trình duyệt; quảng cáo trong trang thì nằm trong nội dung trang. Thông báo đẩy thì hiện cả khi trang đã đóng, miễn là trình duyệt còn chạy nền. Nếu quảng cáo hiện ra ngay cả khi trình duyệt đã tắt hẳn, hoặc trang chủ trình duyệt bị đổi, có thể máy đã bị cài phần mềm quảng cáo; phần dưới bàn tới trường hợp đó.
Chặn trên Chrome
Chrome trên Windows và Mac có cùng các bước. Tên mục có thể khác nhẹ theo phiên bản:
- Bấm trình đơn ba chấm ở góc trên bên phải, chọn Cài đặt.
- Chọn Quyền riêng tư và bảo mật, rồi Cài đặt trang web.
- Trong phần Quyền, chọn Thông báo.
- Kéo xuống danh sách các trang được phép gửi thông báo. Trang nào bạn không nhận ra, bấm dấu ba chấm cạnh tên trang và chọn Chặn, hoặc Xoá để trang đó phải xin lại từ đầu.
- Giữ lại các trang bạn thật sự cần thông báo: hộp thư công việc, lịch, công cụ chat của công ty.
- Ở phần hành vi mặc định phía trên, chọn không cho phép trang web gửi thông báo nếu bạn không cần thông báo từ trang nào, hoặc chọn kiểu yêu cầu yên lặng để các trang mới chỉ hiện biểu tượng nhỏ trên thanh địa chỉ thay vì hộp hỏi to.
Bản Chrome mới còn có tính năng tự thu hồi quyền thông báo của những trang gửi nhiều mà bạn ít tương tác, và báo trong mục kiểm tra an toàn. Xem mục đó sau khi dọn để biết Chrome đã gỡ những gì.
Chặn trên Edge, Firefox, Safari và điện thoại
Edge. Vào Cài đặt, chọn Cookie và quyền trang web, rồi Thông báo. Danh sách Cho phép hiện các trang đang gửi thông báo; bấm dấu ba chấm cạnh trang lạ để chặn hoặc xoá. Bật yêu cầu thông báo yên lặng để giảm hộp hỏi về sau.
Firefox. Vào Cài đặt, chọn Riêng tư và bảo mật, kéo tới phần Quyền, bấm nút Cài đặt cạnh dòng Thông báo. Đổi trang lạ sang Chặn, và đánh dấu ô chặn các yêu cầu mới xin cho phép thông báo để không trang nào hỏi nữa.
Safari trên Mac. Vào Safari, Cài đặt, thẻ Trang web, chọn Thông báo ở cột trái. Đổi trang lạ sang Từ chối hoặc xoá. Bỏ chọn ô cho phép trang web xin quyền gửi thông báo nếu bạn không cần.
Chrome trên Android. Mở Chrome, trình đơn ba chấm, Cài đặt, Cài đặt trang web, Thông báo; chặn trang lạ ở đó. Thông báo rác trên điện thoại Android rất hay do Chrome; bấm giữ vào chính thông báo cũng thường hiện lối tắt tới cài đặt của trang đó.
Tắt ở mức hệ điều hành. Cách mạnh tay hơn: trong Cài đặt của Windows, mục Hệ thống, Thông báo, tắt thông báo của cả trình duyệt. Cách này chặn được hết, nhưng cũng chặn luôn thông báo có ích từ hộp thư hay lịch chạy trên web.
Thông báo vẫn còn sau khi chặn: kiểm thêm những chỗ này
Nếu đã dọn danh sách thông báo mà quảng cáo vẫn hiện, nguyên nhân nằm ở chỗ khác. Kiểm lần lượt:
- Hồ sơ trình duyệt khác: mỗi hồ sơ có danh sách quyền riêng. Máy có nhiều hồ sơ hoặc nhiều trình duyệt (Chrome, Edge, Cốc Cốc) thì dọn ở từng nơi.
- Tiện ích lạ: mở trang quản lý tiện ích, gỡ tiện ích bạn không nhớ đã cài, đặc biệt các tiện ích tự xưng là bảo vệ, tăng tốc, tìm kiếm, tải video.
- Trang chủ và công cụ tìm kiếm bị đổi: kiểm trong Cài đặt, mục Khi khởi động và mục Công cụ tìm kiếm. Bị đổi sang trang lạ là dấu hiệu có phần mềm can thiệp.
- Ứng dụng mới cài trên máy: vào Cài đặt, Ứng dụng, xếp theo ngày cài, gỡ phần mềm lạ xuất hiện gần đây.
- Đặt lại trình duyệt: Chrome và Edge có mục khôi phục cài đặt về mặc định ban đầu. Mục này tắt tiện ích và xoá dữ liệu tạm nhưng giữ dấu trang, lịch sử và mật khẩu đã lưu; đọc kỹ mô tả trên máy trước khi bấm.
Nếu sau tất cả vẫn có quảng cáo bật lên ngoài trình duyệt, máy có thể nhiễm phần mềm quảng cáo nặng hơn. Chạy quét toàn bộ bằng phần mềm diệt virus có sẵn, và với máy công ty thì báo người phụ trách IT. Phần xử lý mã độc chuyên sâu thuộc trang AI Bảo Mật.
Giữ lại thông báo có ích và dạy người nhà không bấm Cho phép bừa
Không phải thông báo trình duyệt nào cũng là rác. Thư mới trong hộp thư công việc, nhắc lịch họp, tin nhắn từ công cụ chat của công ty, thông báo đơn hàng mới trên phần mềm bán hàng chạy trên web là những thông báo có ích. Cách cân bằng là đặt mặc định yêu cầu yên lặng hoặc chặn mọi yêu cầu mới, rồi chủ động cho phép đúng vài trang cần: vào trang đó, bấm biểu tượng bên trái thanh địa chỉ, tìm dòng Thông báo và chọn Cho phép.
Với bố mẹ hoặc người mới dùng máy, một quy tắc đủ dùng: khi trang web hỏi cho phép gửi thông báo, luôn bấm Chặn, trừ khi đó là trang mình dùng hằng ngày và mình chủ động muốn nhận. Không trang nào cần bạn bấm Cho phép thông báo để "chứng minh không phải robot" hay "để xem video"; câu đó tự nó là dấu hiệu trang xấu.
Nếu máy của người lớn tuổi trong nhà hay dính, hãy đặt mặc định không cho trang nào xin quyền thông báo. Họ hiếm khi cần thông báo từ trang web, còn hộp hỏi biến mất thì không còn gì để bấm nhầm. Ghi chú lại những gì bạn đã đổi để lần sau mở ra biết chỗ.
Cửa sổ bật lên và chuyển hướng: hai thứ hay đi kèm thông báo rác
Cửa sổ bật lên (pop-up). Là cửa sổ hoặc thẻ mới tự mở ra khi bạn bấm vào một trang. Chrome, Edge, Firefox, Safari mặc định đã chặn phần lớn; khi chặn, thanh địa chỉ hiện một biểu tượng nhỏ. Chỉ cho phép cửa sổ bật lên với trang bạn tin và cần, chẳng hạn cổng thanh toán hay trang in hoá đơn của phần mềm công ty, bằng cách bấm biểu tượng đó.
Chuyển hướng tự động. Có trang vừa mở đã chuyển sang trang quảng cáo khác. Cài đặt trang web của Chrome và Edge có mục cửa sổ bật lên và lệnh chuyển hướng; để ở chế độ không cho phép là mặc định an toàn.
Thông báo trong trang. Nhiều trang tin tức hiện một hộp to giữa trang mời đăng ký nhận tin; đó không phải thông báo trình duyệt, chỉ cần đóng hộp. Nếu hộp đó dẫn tới câu hỏi cho phép thông báo của trình duyệt, chọn Chặn.
Cảnh báo không cho đóng trang. Trang giả báo virus đôi khi hiện hộp thoại liên tục, không cho đóng, có khi kèm âm thanh. Bấm Ctrl+W hoặc đóng cả trình duyệt; nếu không được, mở Task Manager bằng Ctrl+Shift+Esc trên Windows, chọn trình duyệt và kết thúc tác vụ. Lần mở lại, chọn không khôi phục các trang cũ.
Nhờ AI chỉ đường và tự kiểm sau khi chặn
Nếu không tìm thấy mục thông báo trong cài đặt, hỏi chatbot với đủ thông tin: "Máy Windows 10, dùng Cốc Cốc bản mới, góc phải màn hình liên tục hiện quảng cáo có ghi tên một trang lạ. Chỉ mình từng bước chặn quyền thông báo của trang đó và đặt để không trang nào xin quyền nữa." Chụp màn hình thông báo để hỏi cũng được, nhưng chỉ chụp đúng khung thông báo, không bấm vào nó, và che phần khác của màn hình có thông tin riêng.
Làm xong, kiểm trên chính máy: mở lại trang cài đặt thông báo xem trang lạ đã nằm ở danh sách chặn chưa, để máy chạy nửa giờ xem quảng cáo còn hiện không. Nếu AI mô tả một mục không có trên máy bạn, có thể nó đang tả phiên bản khác; báo lại đúng những mục bạn đang thấy và hỏi tiếp, thay vì tự mò vào các cài đặt hệ thống không liên quan.
Câu hỏi thường gặp
Thông báo báo máy nhiễm virus có thật không?
Thông báo đến từ một trang web, kèm tên trang lạ, gần như chắc chắn là giả. Trình duyệt không quét virus và không báo theo kiểu đó. Không bấm vào, không gọi số điện thoại nào trong đó, chỉ cần chặn quyền thông báo của trang.
Chặn thông báo có làm trang đó không mở được nữa không?
Không. Chặn thông báo chỉ ngăn trang gửi thông báo ra góc màn hình. Bạn vẫn mở, đọc và dùng trang đó bình thường nếu cần; chỉ có điều trang sẽ không báo cho bạn khi có nội dung mới.
Vì sao tắt trình duyệt rồi vẫn nhận thông báo?
Một số trình duyệt tiếp tục chạy nền sau khi đóng cửa sổ để nhận thông báo. Trong Cài đặt, mục Hệ thống của Chrome hoặc Edge, có tuỳ chọn tiếp tục chạy ứng dụng nền khi đóng; tắt nó nếu bạn không cần.
Có nên chặn hết thông báo của mọi trang không?
Với người không dùng hộp thư hay công cụ làm việc trên web, chặn hết là cách đơn giản và an toàn. Với người đi làm, nên chặn yêu cầu mới và chỉ cho phép vài trang làm việc cần thiết.
Trên iPhone có bị thông báo rác kiểu này không?
iPhone chỉ cho trang web gửi thông báo trong một số trường hợp, chủ yếu khi bạn đã thêm trang đó ra màn hình chính như một ứng dụng. Thông báo rác trên điện thoại hay gặp hơn ở Android. Kiểm trong cài đặt thông báo của máy nếu thấy thông báo lạ.
Chặn nhầm trang cần thông báo thì bật lại thế nào?
Mở lại mục Thông báo trong cài đặt trang web, tìm tên trang trong danh sách chặn và chuyển sang Cho phép. Hoặc vào trang đó, bấm biểu tượng bên trái thanh địa chỉ và chỉnh dòng Thông báo.